Rusya tarihindeki ilk silahlı ayaklanma olan Dekabristler (Aralıkçılar) Ayaklanması’nı anlatan etkileyici bir film:  “Zvezda Plenitelnovo Sçastya -Звезда пленительного счастья (The Captivating Star of Happiness)”. Dekabristler’in Senato Meydanı’ndaki ayaklanmasının hüsranla sonuçlanmasının ardından, isyancıların beşi idam edilir, yüzlercesi de Sibirya’ya sürgüne yollanır. Film, tüm ayrıcalıklarından, haklarından vazgeçerek, sevdiklerini geride bırakma pahasına ve öldürücü soğuğa aldırmadan hayatlarını tehlikeye atarak sürgündeki kocalarının peşinden Sibirya yollarına düşen vefakar eşlerin hikayesini anlatıyor.

1975 SSCB yapımı filmin yönetmeni Vladimir Motıl.

Dekabristler kimdir?

1812, Çarlık ordularının Fransa’yı yendiği yıldı. Milyonlarca köylü, hala ağır sıkıntı ve baskı altındaydı. Avrupa’yı gören Rus subayları, ülkelerinin devlet düzeninin, sosyal yaşamlarının ve kurumlarının ne kadar geride olduklarını görmüşlerdi. Çarlığın boyunduruğu altındaki halkın büyük bir bölümünü oluşturan köylülerin “toprak serfliğini” sürdürüyor olması, subaylar için çok rahatsız edici bir gerçekti. I Aleksandr’ın baskıcı ve militarist rejiminden bunalan aydınlar, soylular ve genç subaylar gizli çevreler oluşturuyordu. Çarlığın yerini alacak iki model tartışılıyordu: 1)meşruti bir monarşi 2)federasyona dayanan bir cumhuriyet. Aleksandr öldükten sonra I. Nikolay’ın tahta geçeceği gün (14 Aralık 1825) Rusya tarihinde bir Çara karşı düzenlenmiş ilk silahlı ayaklanma gerçekleşti. Ancak ayaklanmanın liderlerinin kararsızlık ve tutukluğu yüzünden Çar bu birlikleri kuşattı ve ayaklanma başarısız oldu. 5 önder idam edilip teşhir edildi. Yüzlercesi de Sibirya’ya sürgüne gönderildi. Böylece Sibirya ilk siyasal mahkumlarını kabul etmeye başladı.

Başarısız olsalar da, Dekabrist hareketi sanat ve edebiyatta demokrat yükselişin itici gücü oldu. Sonraki yıllarda Rus şiirinin gerçek kurucusu olan Puşkin’in önderlik ettiği birçok şair ve yazar tarafından estirilen entelektüel bir heyecan tüm ülkeyi saracaktı. Yüzyılın ilk çeyreğinde Lermontov’un şiirleri, Gogol’ün oyun ve öyküleri, Belinski’nin edebiyat eleştirileri ile politik ve sosyal konulardaki makaleleri buna örnek sayılabilir. (Kaynak: www.buo.boun.edu.tr)

Ayaklanma 1825 yılının Aralık ayında (St.Petersburg'daki Senato Meydanı'nda-Senatskaya Poloşad-) patlak verdiği için isyancılar “Dekabristler”, yani “Aralıkçılar” adını almıştır.

29.11.2007