Sonat Kerem'in yazısı: Forum sitelerinin birinde şu cümlelere rastladım: “Siz hiç Amerika’da, Fransa’da, İtalya’da, Rusya’da, yaşayan Ermeni asıllı birinin ben Ermeniyim dediğini, ya da ben Fransalıyım, İtalyalıyım, Rusyalıyım ya da Amerikalıyım (‘I am American’ demek aslında ben Amerikanım demektir...)  dediğini duydunuz mu? Peki neden, rahmetli Hrant Dink ben Türkiyeliyim diyordu, diğer ülkelerde yaşayan kandaşları gibi davranmıyordu da, böyle demeye gerek duyuyordu?” Bu vesileyle bu konudaki fikrimi kısaca yazmaya karar verdim.

Rusya ve Türkiye farklı ulusları içinde barındıran ülkeler. Amerika Birleşik Devletleri’ni vatanı olarak kabul eden ve kendine “Amerikan” diyen İngiliz, Fransız, Alman, Ermeni vb. vatandaşlardan farklı olarak,  Rusya ve Türkiye’deki Rus ve Türk olmayan uluslar, tarih boyunca bu topraklarda yaşamış ve birtakım talepleri olmuş. Dolayısıyla ABD’de yaşayan İngiliz, İtalyan veya Alman’la, Rusya ve Türkiye’de yaşayan Rus ve Türk olmayan uluslar aynı kefeye koyulamaz.

Sovyetler Birliği’ni oluşturan halklar yıllarca bir arada kardeşçe yaşamış. Ve bu halkların ortak adı “Sovyet halkı” imiş. Ta ki Birlik dağılana ve ekilen milliyetçilik tohumları yeşerene kadar.

Bugün ise Rusya Federasyonu vatandaşlarına “Rusyalı (rossiyan)” deniyor. Medyada, kamuoyu araştırmalarında ülke vatandaşlarından “Ruslar” diye değil, “Rusyalılar” diye bahsediliyor. “Rus bilim adamının başarısı” değil, “Rusyalı (rossiyskiy) bilim adamının başarısı” deniyor.

Türk Dil Kurumunun “yurt” (Bir halkın üzerinde yaşadığı, kültürünü oluşturduğu toprak parçası, vatan) tanımından yola çıkılırsa tüm Rusya Federasyonu vatandaşlarının “Rusyalı” olup olmadığı da tartışmalı olmakla beraber, “Rusyalı” tanımıyla en azından herkesin Rus olmadığı kabul edilmiş. Dolayısıyla, örneğin bir Rusya Ermenisi’nin “Ben Rus değilim” demesi Rusya’da “Rusluğu inkar” sayılmaz; çünkü ortada inkar edilen bir şey yoktur.

Çünkü Rusya vatandaşı olan ve ana dili Rusça olan herkes Rus değil; Türkiye vatandaşı olan ve Türkçe konuşan herkesin Türk olmadığı gibi.

Sonat Kerem

09.06.2008