“Plastik tebessüm” neden Rusya’da geçer akçe değil?

MOSKOVA MUHTARI yazıyor: Üniversite yıllarından bir Türk arkadaşım, uluslararası şirketin Türkiye ofisinde başarılı olunca, rütbesini yükseltip onu Londra’ya gayet güzel bir pozisyonda çalışmaya davet ettiler. Dünyalar onun oldu. Hem hayallerinin şehri Londra’da yaşayacak, hem de kariyer merdiveninde epeyce yukarı çıkacaktı.

Her şey harika başladı. En azından o öyle anlatıyordu. İki yıllık kontrat süresinin sonlarına doğru bir akşam şirketin yılbaşı partisinden çıktığında aradı. Muhabbet ettik. Her şey mükemmeldi. Partide “patronlarla” uzun uzun sohbet edip eğlenmişler, herkes onu kibar sözlerle övmüş, işlerin yolunda gitmesinin verdiği öz güvenle partiden ayrılmış, mutluluğunu paylaşmak için beni aramıştı.

Ertesi akşam yine telefonum çalınca şaşırdım. “Alo” dediği an bir şeyin yolunda gitmediğini anladım. “Kovuldum!” dedi. “Nasıl olur? Dün geceden sonra nasıl kovulursun?” diye hayretle sordum. “Aynı patron bugün beni odasına çağırdı, yine güler yüzle, benim ne kadar iyi bir insan olduğumu filan anlattıktan sonra kontratımızı uzatmayacaklarını tebliğ etti. Şoktayım!”

Böyle bir hadisenin Rusya’da vuku bulma ihtimali neredeyse sıfırdır bence. Rusların çoğu, eleştirilecek ölçüde “düz”dür. Ne düşünüyorsa, ne hissediyorsa aynen karşısındakine yansıtır.

Mesela bir restoranda garson kız size kelimenin tam anlamıyla “köpek çekiyorsa”, hissiyatı öyle olduğu içindir. Bazen sizin şahsınızla ilgisi yoktur bu muamelenin; bir şeye canı sıkkındır, özel hayatında o gün bir travma yaşanmıştır, “muayyen günüdür” vs vs… Bazen sizin tipinizi beğenmemiştir, yabancılardan haz etmiyordur, ya da giyim kuşamınıza bakıp “orta direk” olduğunuza karar vermiştir ve “size layık olduğunu düşündüğü” muameleyi çekiyordur vs vs…

Ama işte “Londra centilmeni”nde olan “plastik gülüş” Rusya’da tedavülde değildir. Bunu övmek ya da yermek için söylemiyorum; “neyse o”, onun için söylüyorum.

Geçenlerde “Yabancılar Ruslar hakkında ne düşünüyor?” diye bir yazıya rastladım. “Deneyimlerine istinaden” bir yabancının ağzından özetle şöyle deniyordu:

“Eğer sokakta tanımadığınız bir Rus’a tebesüüm ederseniz, muhtemelen bu tebessüme cevap vermeyecektir. Tebessüm Rusya’da genelde dostlar için saklanan bir şeydir. Tanımadık birine gülmek, o kişiyle inceden inceye dalga geçmenin emaresi sayılır. Saçıyla başıyla ya da giyim kuşamıyla ilgili gülünç bir şey vardır manasına gelir. Ya da “duraçok” yani “aptal” yerine konuluyor demektir. Ve de daha önemlisi ‘plastik Batılı tebessümü’ samimiyetsizlik olarak algılanır.”

Sert bir samimiyet yerine yumuşak bir samimiyetsizlik mi tercih edersiniz, o sizin meseleniz.

Ama kimseyi yargılamadan, işin aslını bilin diye yazmak istedim. Malum Rusya’ya hemen her gün yeni birileri, “çaynik”ler, yani acemi çaylaklar geliyor ve bildik şeyleri tekrarlamaktan zarar gelmez.

Yoksa bir yolunu bulup iletişim kurup ahbaplığın kapısından içeri adım atarsanız, Ruslarda samimi tebessüm de, kahkaha da boldur. Ama dedim ya; “plastik tebessüm” bu topraklarda hala geçer akçe değildir!

Share Button